De aardbeving van 2016 en de wederopbouw in de Monti Sibillini

De aardbeving in het Nationaal Park Monti Sibillini: wat je moet weten

De eerste schok was op 24 augustus 2016 en trof vooral het hoge Trontodal, met een kracht van 6,0. De schokken van 26 en 30 oktober, tot een kracht van 6,5, verwoestten daarentegen het gebied van de Sibillini, tussen Umbrië en Le Marche. Het park meldde dat alle gemeenten binnen zijn grenzen zware schade hadden opgelopen. Tot de zwaarst getroffen dorpen horen Visso, Ussita, Castelsantangelo sul Nera, Castelluccio di Norcia, Norcia en Preci. Ook in gemeenten net buiten het park was er zware schade, zoals in Camerino, Caldarola, San Ginesio en Tolentino.

De reeks aardbevingen eiste in totaal 299 doden. De aardbeving veranderde bovendien de hydrogeologische toestand van verschillende gebieden, met aardverschuivingen en instabiele hellingen, die het park sinds het najaar van 2016 in de gaten houdt.

Voor de wederopbouw is een duidelijke keuze gemaakt, op wens van de burgemeesters van het getroffen gebied. De dorpen worden herbouwd waar ze stonden, zonder new towns voor de ontheemden. In de maanden na de aardbeving klaagden de burgemeesters over vertraging door de bureaucratie: na tien maanden waren pas 400 noodwoningen (de soluzioni abitative d'emergenza) opgeleverd van de 3.800 die waren aangevraagd.

Tien jaar na de aardbeving krijgt de openbare en particuliere wederopbouw vorm, maar de bureaucratische moeilijkheden zijn er nog. Ook de instellingen erkennen dat er nog veel te doen is. De instantie die het park beheert, kon haar historische zetel niet meer gebruiken; ze zat vanaf 2018 in containers en daarna in een tijdelijk gebouw.

Enkele voorbeelden laten zien hoe ver de wederopbouw is:

• Basilica di San Benedetto in Norcia. De schok van 30 oktober 2016 verwoestte ongeveer 80% van de oppervlakken. Vooral de gevel bleef overeind; die werd beveiligd met een grote stalen kooi. De herbouw en restauratie begonnen in december 2021 en werden in oktober 2025 afgerond, voor in totaal ongeveer 12,1 miljoen euro. De buitenkant ziet er weer uit als voor de aardbeving, terwijl het dak opnieuw in hout is gemaakt. Meer over de kerken in de streek lees je op de pagina over de kerken van de Monti Sibillini.
• Co-kathedraal van Santa Maria Argentea in Norcia. De 16e-eeuwse dom liep zeer zware schade op, te beginnen met het ingestorte dak. De werkzaamheden begonnen acht jaar na de aardbeving, met als doel hem volgens de oorspronkelijke lijnen te herbouwen. Toen de Basilica di San Benedetto weer openging, werd verwacht dat de werkzaamheden aan de dom binnen ongeveer anderhalf jaar klaar zouden zijn.
• Rifugio di Colle Le Cese, in Arquata del Tronto. Deze berghut was een etappeplaats van de Grande Anello dei Sibillini en werd na de aardbeving onbruikbaar. In 2023 liep het plan voor sloop en herbouw, met geraamde kosten van ongeveer 1,9 miljoen euro. Het nieuwe gebouw zou kamers, een restaurant, een bar en een daktuin krijgen.

In september 2026 zijn in Norcia verschillende burgerlijke en religieuze gebouwen weer open, waaronder theaters en basilieken. Voor de theaters in de streek kun je de pagina over de historische theaters van de Monti Sibillini bekijken.

De aardbeving en de Monti Sibillini: de plekken nu bezoeken

Bouwplaatsen en afsluitingen hangen af van de stand van de werkzaamheden en van de verordeningen, niet van het seizoen; deze pagina geldt voor het hele jaar.

Rond Castelluccio di Norcia, een van de zwaarst getroffen dorpen, zie je de bloei van de velden rond de overgang van juni naar juli. Dan is het er het drukst, dus controleer vooraf of de plekken die je wilt bezoeken toegankelijk zijn.

De wederopbouw verandert in de loop van de tijd. De heropeningen van de laatste jaren, te beginnen met de Basilica di San Benedetto in oktober 2025, laten zien dat wat gesloten was weer toegankelijk kan worden. Controleer de situatie daarom kort voor vertrek.

De aardbeving en de Monti Sibillini: praktische tips

In het park zijn de gevolgen van de aardbevingen van 2016-2017 nog zichtbaar. Sommige historische centra zijn maar gedeeltelijk toegankelijk of helemaal gesloten, ook vanwege de lopende wederopbouw. Sommige routes kunnen bovendien verboden zijn door verordeningen van de bevoegde autoriteiten.

Voor de natuurpaden geeft het park op zijn website met een systeem van symbolen aan of elke route te lopen is:

• de groene stip staat voor routes die je kunt lopen;
• de gele stip staat voor routes die niet volledig te lopen zijn of flinke omleidingen hebben;
• de rode stip staat voor gesloten routes.

Controleer de actuele toestand op de officiële padenpagina van het park (in het Italiaans): SibilliniGuide geeft die niet in realtime weer.

Er zijn 18 natuurpaden. Ze beginnen in of vlak bij de historische centra van de dorpen, en twee zijn ook toegankelijk met kinderwagens of rolstoelen.

In de praktijk doe je er goed aan:

• voor vertrek de toestand van de paden en de dorpen te controleren, want de situatie verandert naarmate de werkzaamheden vorderen;
• de toegankelijkheid van afzonderlijke monumenten of berghutten na te gaan, zonder ervan uit te gaan dat een plek open is;
• hekken en toegangsverboden te respecteren in bouwzones of beschadigde gebieden;
• voor een wandeling het weer te bekijken, zoals in elk berggebied.

Wil je de geschiedenis van de streek kennen los van de aardbeving, kijk dan op de pagina's over geschiedenis, kunst en legenden van de Monti Sibillini.