Castelluccio di Norcia

Castelluccio di Norcia: bezienswaardigheden

In Castelluccio di Norcia draait het nu vooral om het landschap. De bezienswaardigheden zijn de Piani di Castelluccio, de bloei aan het begin van de zomer, het bos in de vorm van Italië en het uitzicht op de Monte Vettore. Het historische centrum ligt nog grotendeels in puin en is een bouwplaats voor de wederopbouw.

De Piani di Castelluccio liggen op ongeveer 1.350 m hoogte. Het is een reeks oude gletsjerbekkens die zich van noord naar zuid over ongeveer 20 km uitstrekt. De grootste is de Pian Grande; daaromheen liggen kleinere hoogvlaktes zoals de Pian Piccolo, de Pian Perduto, Quarto San Lorenzo en de Pian dei Pantani. In het zuidelijke deel zie je goed de inghiottitoi, de zinkgaten die door karst zijn ontstaan.

De Fiorita is de belangrijkste reden voor een bezoek. Tussen eind mei en half juli bloeien tientallen soorten tegelijk en kleuren ze de vlakte: vooral klaprozen, korenbloemen en margrieten, samen met de kleine witte, lichtblauw getinte bloemetjes van de linze. Wanneer de bloei op zijn hoogtepunt is, verschilt per jaar en hangt af van het weer. In april 2026 bijvoorbeeld vertraagde een sneeuwstorm het zaaien van de linzen met een paar dagen. De velden zijn akkers: loop er niet in, pluk geen bloemen en parkeer niet in het gras.

Aan de rand van de Pian Grande ligt een naaldbos in de vorm van Italië. De bomen werden in 1961 geplant, tijdens het tiende Festa della Montagna, op initiatief van de toenmalige minister van Landbouw Mariano Rumor en ter gelegenheid van honderd jaar Italiaanse eenwording.

Het monument dat het zwaarst door de aardbeving is getroffen, is de kerk van Santa Maria Assunta. Ze was gebouwd in de eerste helft van de 16e eeuw, had een portaal uit 1528 en een centraalbouw met een achthoekige koepel. Na de schok van 24 augustus 2016 was ze gestut, maar bij die van 30 oktober stortte ze volledig in, samen met de klokkentoren. Voor de instortingen waren een paar van de waardevolste werken in veiligheid gebracht. Daaronder was de Madonna in aanbidding van het Kind (1499), een beeld van beschilderd hout van de beeldhouwer Giovanni Antonio di Giordano uit Norcia. Het herbouwplan voorziet ook in een nieuwe kerk.

Voor de aardbeving stond het dorp ook bekend om de portalen van de oude huizen, de heiligenbeelden boven de straten en de kalkopschriften uit de jaren zestig en zeventig. Ze rijmden vaak, in het dialect van Castelluccio, en vertelden over dorpsruzies en liefdesverhalen. Een levende traditie is het feest van de Cona, een religieuze herdenking van de slag bij Pian Perduto tussen Norcia en Visso, uitgevochten op 20 juli 1522.

Natuur en wandelpaden bij Castelluccio di Norcia

De bekendste wandelpaden bij Castelluccio di Norcia beginnen op de Forca di Presta, een bergpas op ongeveer 1.536 m op de grens tussen Umbrië en Le Marche, zo'n tien minuten met de auto van het dorp. Hier begint de drukste route naar de Monte Vettore, de hoogste top van Le Marche.

De klim van de Forca di Presta naar de Monte Vettore volgt pad CAI 101, het eerste stuk van wandelroute E15 van het Park, en heeft classificatie E (excursionistico, wandelpad). Heen en terug is het ongeveer 10 km, met 900-950 m hoogteverschil en 4-5 uur lopen. De route gaat via de Monte Vettoretto (2.052 m) en berghut Tito Zilioli, net onder de kam, over open terrein, zonder bomen of water. Vanaf de hut kun je afdalen naar het Lago di Pilato, wat ongeveer 3 km en anderhalf uur extra is. Het meer ligt op 1.941 m, is van glaciale oorsprong en is het leefgebied van de chirocefalo del Marchesoni, een piepklein kreeftachtig diertje. Vanaf de kam van de Redentore kijk je van bovenaf op de Piani di Castelluccio. Het is de drukste route van de Monti Sibillini, vooral in juli en augustus.

Zoek je een makkelijke wandeling, dan is er op de Forca di Presta een "sentiero per tutti" (pad voor iedereen): 88 m hoogteverschil, een helling die altijd onder 8% blijft, minder dan een uur lopen tussen weiden en beukenbossen. Verder weg en hoger ligt de Grotta della Sibilla (2.150 m), volgens de legende bewoond door een tovenares die de toekomst kon voorspellen.

Het Nationaal Park Monti Sibillini, opgericht in 1993, beschermt ongeveer 70.000 hectare waar de wolf, de Apennijnse gems, de steenarend en de slechtvalk leven. Op de hoogvlakten wordt veel vrij gevlogen, vooral paragliden: de vorm van het terrein is geschikt en er staan bijna geen hoogspanningsmasten of antennes. In het dorp zijn vliegscholen, die vooral in de zomer worden bezocht. De skiliften van de Forca Canapine staan sinds de aardbeving van 2016 stil. Hoog in de bergen kan de sneeuw instabiel zijn.

Overnachten in Castelluccio di Norcia

Er zijn weinig plekken om te slapen in Castelluccio di Norcia: na de aardbeving van 2016 zijn er nog maar een paar bruikbare accommodaties, vooral agriturismo's, B&B's en kamers. Voor de Fiorita boek je het best ruim van tevoren. In de stad Norcia, op ongeveer 28 km, is de keuze veel groter. Informeer in de winter vooraf naar de wegen, die bij sneeuw of lawinegevaar soms dagenlang dicht zijn.

Castelluccio: restaurants en eten

Veel restaurants van Castelluccio di Norcia zitten in de Deltaplano. Dat is een tijdelijk gebouw van 1.500 vierkante meter, net onder het dorp en met uitzicht op de Pian Grande, in oktober 2018 geopend om de zaken op te vangen die voor de aardbeving in het dorp zaten: acht restaurants, een bar en een vereniging voor vrij vliegen. Het gebouw is nog in gebruik en was in 2026 een halte van de pendelbussen van de Fiorita. In het dorp zijn ook andere bars, restaurants en agriturismo's.

Streekproducten uit Castelluccio di Norcia

Het symbolische product van Castelluccio di Norcia is de linze IGP (Lenticchia di Castelluccio). Het is geen enkele variëteit, maar een groep lokale ecotypen. De zaadjes zijn klein, met kleuren van gespikkeld groen tot lichtbruin, en sommige zijn gestreept. Ze worden geteeld op de hoogvlakte van Castelluccio, op ongeveer 20 km² op een gemiddelde hoogte van 1.400 m: de Pian Grande en de Pian Piccolo liggen in de gemeente Norcia, de Pian Perduto in die van Castelsantangelo sul Nera. Het hele productiegebied ligt binnen het Nationaal Park Monti Sibillini.

De teelt volgt nog de traditionele methode. In het voorjaar worden de akkers geploegd en geëgd, er wordt gezaaid tussen half maart en half mei en daarna wordt de grond gerold. De peulen drogen op het veld voordat er wordt gedorst. De productieregels staan maximaal 800 kg linzen per hectare toe. De schil is dun, daarom hoef je ze niet te weken en zijn ze in hooguit 30 minuten gaar.

Veeteelt is nog altijd een belangrijk deel van de economie van het dorp. Norcia heeft dan weer een lange traditie in het verwerken van varkensvlees: van de naam van de stad komt het woord "norcineria".

Weer en hoe je in Castelluccio di Norcia komt

Castelluccio di Norcia bereik je met de auto van twee kanten.

Vanuit Umbrië vertrek je in Norcia: je volgt de SS 685 en neemt vóór de tunnel van de Forca Canapine de SP 477. Dat is ongeveer 28 km, een minuut of veertig.

Vanuit Le Marche rijd je via Arquata del Tronto: je gaat omhoog richting Pretare en slaat bij de splitsing af naar de Forca di Presta, een van de toegangen tot de hoogvlakten.

Tijdens de Fiorita wordt de toegang geregeld door een verordening van de gemeente Norcia, die elk jaar wordt uitgevaardigd. In 2026, in de weekenden van 20-21 juni, 27-29 juni, 4-5 juli en 11-12 juli, mochten auto's en campers niet naar Castelluccio. Je moest ze op de parkeerplaatsen in de buurt laten staan (Forca di Presta, Monte Prata, Scentinelle, Monti del Sole) en verder met de pendelbus, met een vooraf gekocht kaartje. Je kon ook te voet of met de fiets omhoog. Motoren, bewoners en mensen met een beperking hadden altijd toegang. Op werkdagen kon je met de auto komen, maar je mocht niet in het gras of langs de weg parkeren.

Het klimaat is dat van het hooggebergte. Volgens het gemiddelde over 1961-1990 is de gemiddelde temperatuur in januari -2,9 °C en in juli +16,0 °C. Er valt gemiddeld ongeveer 1.100 mm neerslag per jaar, minder in de zomer en meer in de herfst, en er zijn gemiddeld 132 vorstdagen. Op 2 maart 2005 werd op de Pian Grande -32 °C gemeten, een van de laagste temperaturen ooit in Italië.

In de winter en het vroege voorjaar kan de SP 477 dicht zijn door sneeuw, wind of lawinegevaar. In 2026 was de weg dicht van 19 maart tot de heropening die de provincie Perugia voor mei had aangekondigd. In de koude maanden is de provinciale weg verboden voor vrachtverkeer vanwege het risico op ijzel. Controleer voor vertrek het weer en de toestand van de wegen.