Wandelaccessoires: thermoskan, hoofdlamp, verrekijker
Drie wandelaccessoires maken je rugzak compleet, elk met een andere functie: met een verrekijker voor de bergen bekijk je dieren zonder te dichtbij te komen, een thermoskan brengt een warme drank mee naast je waterfles, en een hoofdlamp geeft licht terwijl je je handen vrij hebt als het door een onverwachte gebeurtenis donker wordt voordat je terug bent.
Kort gezegd: voor een verrekijker zijn 8x42 en 10x42 de standaardformaten op tochten, met een gewicht onder 700 gram; bij een thermoskan tellen de dubbele wand van roestvrij staal met vacuümisolatie en, op lange tochten, een inhoud van 0,7-1 liter; als hoofdlamp om te wandelen neem je een licht model, met een maximaal vermogen boven 200 lumen en reservebatterijen in de rugzak.
Thermoskan, hoofdlamp, verrekijker: hoe kies je
Verrekijker: de twee getallen lezen. Elke verrekijker heeft een code als 8x42 of 10x50. Het eerste getal is de vergroting, het tweede de diameter van het objectief in millimeter, waarvan afhangt hoeveel licht er binnenkomt. Voor wandelen en vogels kijken is 8x42 of 10x42 de standaard. Een 8x heeft een breder beeldveld, is stabieler uit de hand en presteert beter bij zonsopkomst en zonsondergang; een 10x haalt verre onderwerpen dichterbij en past bij open landschappen, maar vergroot elke beweging van je handen. In de bergen is een 8x makkelijker uit de hand te gebruiken, vooral als je moe bent of geen statief hebt. Onder 8 keer vergroting komt het beeld niet dichtbij genoeg om vogels te zoeken; boven 10-12 maakt het trillen van je handen het beeld onrustig, en bij 15 of 20 keer heb je een statief nodig.
Thermoskan: staal, inhoud en dop. Een thermoskan die de warmte goed vasthoudt, is van roestvrij staal, met dubbele wand en vacuümisolatie. Een groter volume koelt langzamer af: voor lange tochten is een inhoud van 0,7-1 liter aangewezen, terwijl kleinere modellen lichter zijn maar sneller warmte verliezen. Een schroefdop isoleert het best; een schenkdop is praktischer, maar kan de warmte iets korter vasthouden. Buiten is een dop die ook als beker dient veel gebruikt. Voor materialen, schoonmaken en gebruik met koude dranken is er de gids over de thermosfles.
Hoofdlamp: vermogen en gewicht. Een hoofdlamp draag je met een elastische band op je voorhoofd, op je hoofd of op je helm, en je handen blijven vrij, wat met een zaklamp niet lukt. Hij is licht en compact: hij kan in elk seizoen in de rugzak blijven, hoe lang de tocht ook duurt. Het uitgestraalde licht meet je in lumen. Ongeveer 150 lumen is het minimum om in het donker te lopen, met gelijkmatig licht tot een meter of tien; voor trektochten is een licht model met een maximaal vermogen boven 200 lumen aangewezen, het liefst regelbaar om de batterij te sparen. Onder 150 lumen is de lamp goed om de tent te verlichten, te koken of te lezen.
Thermoskan, hoofdlamp, verrekijker: waar let je op
Verrekijker: uittreepupil en licht. De uittreepupil krijg je door de diameter van het objectief te delen door de vergroting: ongeveer 5,25 mm bij een 8x42, ongeveer 4,2 mm bij een 10x42. Overdag is ongeveer 3 mm genoeg; in de schemering verwijdt de pupil van het oog tot 5-7 mm, en om op die uren te kijken neem je het best een uittreepupil van minstens 5 mm. Objectieven van 25-32 mm horen bij compacte kijkers, geschikt voor daglicht; die van 40-50 mm geven het beste compromis tussen lichtsterkte en gewicht.
Verrekijker: beeldveld. Het beeldveld wordt uitgedrukt in meters zichtbaar op 1.000 meter afstand. Een breed beeldveld helpt je het onderwerp te vinden en te volgen als het beweegt. Voor een 8x42 is ongeveer 130 meter een goede waarde en ongeveer 140 een betere; voor een 10x42 is ongeveer 115 meter al hoog.
Verrekijker: gewicht, waterdichtheid en bril. Voor tochten blijf je het best onder 700 gram. Een waterdichte verrekijker heb je nodig bij vochtig weer of regen, en een vulling met stikstof of argon voorkomt condens binnenin. Dakkantprisma’s geven een compacte, slanke kijker; porroprisma’s zijn omvangrijker. Draag je een bril, controleer dan de oogafstand, die minstens 15-16 mm moet zijn.
Thermoskan: vorm en opening. Een hoge, smalle kan houdt de warmte langer vast dan een brede, en een opening met een kleine diameter laat minder warmte ontsnappen.
Hoofdlamp: lichtbundel en kanteling. Een brede, korte bundel dient om te zien waar je je voeten zet, een smalle, diepe om de richting te zien. De eenvoudigste modellen hebben maar één soort bundel, bij andere kun je hem instellen. Bijna alle hoofdlampen hebben een scharnier om het licht naar je voeten of verder vooruit te richten, maar controleer het toch.
Hoofdlamp: batterijen of oplaadbare accu. Hoofdlampen werken op alkalinebatterijen, op lithium-ionaccu’s die je via usb oplaadt, of hybride. Alkalinebatterijen verliezen geleidelijk lichtsterkte en presteren slecht in de kou; lithiumaccu’s houden het licht constant tot een bepaalde grens en zakken dan snel in, en daarom is een laadindicator handig. Voor meerdere dagen zonder oplaadmogelijkheid zijn batterijen beter, met een reserveset. De brandduur gaat van enkele tientallen uren tot ongeveer honderd in de spaarstand.
Hoofdlamp: water, rood licht, knoppen. De klasse IPX4 staat voor bescherming tegen spatwater en volstaat voor de meeste tochten; IPX7 of hoger staat voor bestand tegen tijdelijke onderdompeling. Rood licht is niet bedoeld om het pad te verlichten: het verblindt je medewandelaars niet, spaart je nachtzicht en trekt minder insecten aan dan wit licht. De meeste hoofdlampen wegen tussen 80 en 120 gram. De knoppen moeten in het donker makkelijk te vinden en in te drukken zijn.
Thermoskan, hoofdlamp, verrekijker: praktische tips
Warm de thermoskan voor voordat je hem vult. De thermoskan houdt het langer vol als je hem voorverwarmt met heet water, vult met een heel hete drank en alleen opent als het nodig is: elke keer openen kost warmte. Vorst en wind koelen hem sneller af; in de rugzak of in een thermohoes beperk je dat. In de winter neem je de thermoskan met iets warms mee naast je waterfles.
Houd de hoofdlamp altijd in de rugzak, met reservebatterijen. Een hoofdlamp met reservebatterijen is onmisbaar als het onverwacht donker wordt, en dient ook om je positie aan te geven. Ook de persoonlijke uitrusting van de bergredders bevat een hoofdlamp met een reserveaccu.
Ken het noodsignaal. Het alpiene noodsignaal bestaat uit zes signalen per minuut, één om de tien seconden, gegeven met licht, met je stem of met een fluitje, en herhaald na een minuut pauze. Wie het ontvangt, antwoordt met drie signalen per minuut, één om de twintig seconden. De knipperstand van de hoofdlamp dient om je aanwezigheid aan te geven.
Stel de verrekijker in voor gebruik. Pas de afstand tussen de twee oculairen aan tot je één volledig beeld ziet, en compenseer dan het verschil tussen je twee ogen met de dioptrie-instelling op het oculair dat daarvoor dient. Een draagriem en oculairdopjes beschermen de kijker tijdens tochten tegen stoten en krassen.
Bekijk dieren van een afstand. Met een verrekijker bekijk je dieren zonder te dichtbij te komen, en op tochten is hij ook handig om naar het landschap te kijken en routes te herkennen. In de Monti Sibillini is de Apennijnse gems sinds 2008 geherintroduceerd met dieren uit de parken in de Abruzzen; in Bolognola, aan de kant van Le Marche, heeft het Nationaal Park een faunagebied ingericht tussen 1.100 en 1.300 meter hoogte, bedoeld om de gemzen vanaf de buitenkant van het hek te bekijken zonder ze te storen.
Neem een kleine ehbo-set mee. De basis bestaat uit pleisters, steriele gazen, een verband, een elastisch verband, ontsmettingsmiddel, een pincet (ook een speciale tekentang) en gewone pijnstillers. In de rugzak horen ook een reddingsdeken, die bij een gedwongen bivak als deken dient, en een fluitje, het beste middel om je positie aan te geven als je hulp nodig hebt.
Maak je uitrusting compleet. Om alles in op te bergen is er de gids over de wandelrugzak; de lijst met de andere gidsen staat op de pagina Wandeluitrusting voor de bergen.