Rubbiano (Montefortino): dorp aan de Gola dell'Infernaccio

Rubbiano: bezienswaardigheden

In Rubbiano draait het om drie dingen: de kerk van Santa Croce, de sporen van het herdersleven op de hellingen boven het dorp en de verhalen over lawines en de feeën van de Sibilla.

De kerk van Santa Croce ligt iets onder het dorp, langs het pad naar Vetice. Het huidige gebouw is uit de 18e eeuw. De oudere kerk stond hoger, op de hellingen van de berg, en werd verlaten omdat ze te ver van het dorp lag. In 1728 noteerde de pastoor van Montefortino, Marco Antonio Nardi, dat de kerk twee deuren had en dat er op elke feestdag de mis werd gelezen. De aardbeving van september 1997 beschadigde haar zwaar. Dankzij de versterkingswerken van 2002 doorstond ze de aardbeving van 2016 ongeschonden.

Boven het dorp liggen de Valleria en Pian d'Acera (Piannàcera in het dialect), een gebied van weiden en bossen. Hier zijn ruïnes van boerderijen, stallen voor het vee, oude drinkbakken en stukken droge stapelmuurtjes langs paden die inmiddels door het bos zijn overwoekerd. In Pian d'Acera ligt de bron van de waterleiding van Rubbiano. Twee plekken vertellen vooral over dit verleden:

• Fonte Palù, die wandelaars onlangs "Cengia del Cinghiale" (richel van het wilde zwijn) hebben gedoopt: een natuurlijk balkon op de rotshellingen van de Sibilla, loodrecht boven de Gola dell'Infernaccio, waar een schuilplaats voor schapen werd gemaakt;
• Fonte Bella, ook Fonte di Costa Palù genoemd: verscholen in het bos, en nu alleen te bereiken door dichte begroeiing, zonder gemarkeerd pad.

Achter het dorp opent zich een breed ravijn dat op de IGM-kaarten Fosso delle Valanghe (lawinegeul) heet. In 1933 doodde een lawine die hier naar beneden kwam 13 inwoners van Rubbiano. Na de ramp werden lawineschermen geplaatst bij de top van de Monte Zampa. Ook de dialectnaam komt volgens de mondelinge overlevering van "fugghià", vluchten: hij herinnert aan de vluchten waartoe de lawines in de winter de bewoners dwongen. Er zijn ook andere verklaringen. Een kaart uit de 19e eeuw noemt het dorp "Fiano", een naam die zou kunnen komen van het Latijnse fanum, heilige plaats. Anderen verbinden "Rubbiano" met ruber, rood, naar de kleur van de kalkrotsen in de omgeving. In het dorp vertelt men bovendien dat de oude nederzetting hoger lag, op de beboste heuvel bij Santa Croce, nu bekend als Casa Liberati.

De naam Valleria komt van de "valli", de dansen die de feeën van de Sibilla volgens volksverhalen met de herders dansten. Volgens de legende kwamen de feeën in nachten met volle maan naar beneden om de saltarello te dansen. Volgens een uitleg waren de feeën Keltische vrouwen die na de slag bij Sentinum in 293 v.Chr. zonder hun krijgers waren achtergebleven en hun toevlucht zochten op de hoogten van Le Marche. De band tussen Rubbiano en de kloof is juist recent: tot 1820 was de Gola dell'Infernaccio vanuit de Valleria niet bereikbaar, en de oude weg naar San Leonardo liep via Vetice.

Voor de hoofdplaats en de andere plekken in de gemeente is er de pagina bezienswaardigheden in Montefortino.

Natuur en wandelpaden bij Rubbiano

Vanuit Rubbiano vertrekken drie routes: de Gola dell'Infernaccio met de Eremo di San Leonardo, de Sentiero Natura N5 en de etappes van de Grande Anello dei Sibillini.

Gola dell'Infernaccio en Eremo di San Leonardo

• Start: parkeerplaats Valleria, op ongeveer 900 m. Je bereikt die voorbij het dorp, over ongeveer 2 km smalle onverharde weg die je rustig moet rijden. Langs de weg is een bron om je fles te vullen.
• Route: vanaf de parkeerplaats brengen ongeveer 800 meter je naar de ingang van de kloof, bij de kleine watervallen van de Pisciarelle. Het pad loopt dan tussen de rotswanden die de Tenna heeft uitgesleten tussen de Monte Priora en de Monte Sibilla. Bij een splitsing klim je naar de Eremo di San Leonardo, op 1.128 m.
• Gegevens: ongeveer 7-8 km heen en terug, hoogteverschil ongeveer 300-350 m, duur ongeveer drie uur. Het pad is niet geschikt voor een kinderwagen.
• Periode: bij weeralarm van de regionale Protezione civile, ook voor lawinegevaar, verbiedt de verordening van de gemeente Montefortino nr. 57 van 15 juli 2021 de toegang tot pad E9. Meestal is de route open van begin mei tot het einde van de herfst. Het pad ligt grotendeels in de schaduw en is in de zomer ook 's middags te doen.
• Recente stand van zaken: in de winter van 2026 kwamen drie lawines van de kant van Montefortino van de Monte Sibilla naar beneden tussen de parkeerplaats en de ingang van de kloof, die bij verordening gesloten bleef. Met verordening nr. 32 van 17 juli 2026 heeft de gemeente Montefortino pad E9 heropend van de parkeerplaats Valleria tot de tweede splitsing naar de Eremo di San Leonardo. Op dit stuk is een goedgekeurde berghelm verplicht. Het stuk van de tweede splitsing tot Arcofù, richting Capotenna, blijft gesloten voor voertuigen en voetgangers. Controleer voor vertrek de geldende verordeningen.
• Parkeren: er zijn weinig plaatsen en die raken in zomerweekenden en op feestdagen snel vol, dus kom vroeg. Aan het begin van het gehucht is een aangegeven parkeerplaats.

Sentiero Natura N5 (het natuurpad van Montefortino): een rondwandeling van ongeveer 8,3 km die in Rubbiano begint. Het is een makkelijke, toeristische route van ongeveer drie uur. Het pad loopt tussen esdoorns, beuken en pruikenbomen en komt uit op open plekken met uitzicht op de Sibillini.

Grande Anello dei Sibillini (GAS): een route van ongeveer 124 km rond de hele bergketen. In Rubbiano eindigt de vijfde etappe, die van Isola San Biagio komt via Altino en de Fonte Santa. Van hier vertrekt de zesde etappe, naar Colle di Montegallo, die door de Gola dell'Infernaccio gaat. Wil je maar een kort stuk lopen, neem dan het traject van Rubbiano richting Isola San Biagio:

• het pad begint bij de ingang van het dorp, gemarkeerd met een houten paal met de letter "G";
• het is ongeveer 6,5 km heen en terug, tussen 800 en 950 m hoogte, in ongeveer 2,5 uur;
• de route is makkelijk en het hele jaar te lopen;
• op heldere dagen kijk je tot aan de Adriatische Zee;
• onderweg zijn geen waterpunten.

Voor ervaren wandelaars is er ook een zware route die van Rubbiano door de kloof naar de top van de Monte Sibilla klimt, op 2.173 m. In de winter kun je hier langlaufen en skiwandelen.

Overnachten in Rubbiano

In Rubbiano kun je alleen overnachten in de berghut die etappeplaats is van de Grande Anello dei Sibillini. Die is gemaakt door een oud boerengebouw van de gemeente Montefortino te verbouwen. De hut heeft drie kamers met in totaal 12 slaapplaatsen en is vooral bedoeld voor wie de GAS loopt of vroeg vertrekt naar de Gola dell'Infernaccio. Controleer de beschikbaarheid voor vertrek. Voor andere soorten accommodatie is er de pagina overnachten in Montefortino.

Eten in Rubbiano

In Rubbiano eet je in de berghut, die naast logies ook maaltijden serveert. Lunch en diner alleen op reservering. Kom je uit de kloof zonder gereserveerd te hebben, dan vind je andere mogelijkheden in de rest van de gemeente: de lijst staat op de pagina restaurants in Montefortino.

Streekproducten van Rubbiano

Rubbiano is een landelijk gehucht waar men altijd van landbouw en veeteelt heeft geleefd. De keuken is die van de streek rond Montefortino:

• vlees zoals wild zwijn en lam van de Sibillini;
• de cucciole, bergslakken bereid met wilde venkel en tomaat of zonder huisje met aardappelen;
• zwarte en witte truffel;
• paddenstoelen: eekhoorntjesbrood, russula's en weidechampignons;
• de rode appel, een van de meest gespecialiseerde teelten van de streek.

In Montefortino hebben de cucciole in september een eigen feest (sagra), terwijl in augustus de sagra van de strozzapreti (een pastasoort) plaatsvindt.

Weer in Rubbiano en hoe je er komt

Rubbiano ligt op 779 meter en heeft in de winter te maken met lawines. Het dorp ligt aan de voet van de Fosso delle Valanghe en ook in 2026 hebben lawines het pad door de Gola dell'Infernaccio onderbroken.

Met de auto:

1. neem op de snelweg A14 de afrit Civitanova Marche of Pedaso en rij richting Amandola; of neem vanuit Ascoli Piceno de SP 237;
2. volg de SP 83 tot Montefortino;
3. neem de SP 148 en volg de borden naar Rubbiano en de Gola dell'Infernaccio.

Tot Rubbiano is de weg geasfalteerd en comfortabel. Voorbij het dorp wordt hij onverhard en op sommige stukken hobbelig. Met de trein zijn de dichtstbijzijnde stations bij Montefortino Porto San Giorgio en Pedaso. Over Montefortino en de andere gehuchten is er de pagina Montefortino: bezienswaardigheden en activiteiten.