Montefortino: wat te zien en te doen

Wat te zien in Montefortino

In Montefortino bezoek je vooral het middeleeuwse historische centrum, de Pinacoteca civica Fortunato Duranti in Palazzo Leopardi en, buiten het dorp, het heiligdom van de Madonna dell'Ambro. Het volledige overzicht van de plekken staat op de pagina bezienswaardigheden in Montefortino.

Van de oude stadsmuren resten drie poorten: de porta di Santa Lucia, de porta San Biagio (Portarella genoemd) en de porta di Valle (of di Vetice). Van daar klimmen de steegjes naar de piazza Re Umberto I, met een weids uitzicht op de Monti Sibillini. In het hoogste deel van de bebouwde kom staat sinds het midden van de 16e eeuw de kerk van San Francesco, gebouwd op de resten van de oude kerk Santa Maria del Girone. Op die plek stond vroeger de burcht waar de heren woonden die het dorp telkens beheersten: in 1442 haalden de inwoners zelf haar neer, samen met een groot deel van de muren. Het centrum wordt aangevuld door de kerk van Sant'Agostino (12e eeuw), waarvan een deel van de zuilengang van het klooster over is, de parochiekerk San Michele Arcangelo en de Tempietto dell'Orologio, een neoclassicistisch gebouw met daarboven een toren uit de 15e eeuw. De gevel van de Tempietto werd ontworpen door de schilder Fortunato Duranti, die er in zijn laatste levensjaren woonde.

De aardbevingen van 2016 hebben de kerken in het centrum beschadigd. Daarom wordt sinds juli 2019 de ontwijde kerk van Sant'Andrea, bij de Porta di Valle en nu in gebruik als congrescentrum, ook voor kerkdiensten gebruikt.

Palazzo Leopardi is een palazzo uit de 16e eeuw waarin de Pinacoteca zit die naar Fortunato Duranti is vernoemd. De schilder en verzamelaar, overleden in 1863, schonk zijn collectie aan de gemeente. Tot de belangrijkste werken horen een tondo van Perugino met de lijdende Christus, de heilige Catharina door Antoniazzo Romano, drie panelen van Pietro Alemanno en een Venetiaans kruis uit de 15e eeuw. De collectie telt ongeveer 150 werken, schilderijen, beelden, toegepaste kunst en tekeningen, zodat de Pinacoteca het "kleine Louvre" van de Monti Sibillini wordt genoemd. In hetzelfde palazzo zitten het Museo d'Arte sacra, in 2000 geopend met het bisdom Fermo, en het Museo faunistico dei Sibillini, over de fauna. Na de aardbeving bleef het complex lang gesloten: in 2025 ging de Pinacoteca na ongeveer tien jaar uitzonderlijk weer open voor de Giornate FAI di Primavera. Controleer voor vertrek of ze open is.

Het heiligdom van de Madonna dell'Ambro ligt in het dal van de beek Ambro. De eerste kerk werd rond de 11e eeuw gebouwd, volgens de overlevering nadat de Madonna was verschenen aan een herderinnetje dat vanaf haar geboorte doofstom was en haar spraak terugkreeg. In Le Marche is het na Loreto de belangrijkste Mariabedevaartplaats. De aardbeving van 2016 beschadigde het en de kerk werd onbruikbaar verklaard; na de werkzaamheden ging ze op 25 december 2018 weer open voor de eredienst. Ook het klooster is gerestaureerd, en sinds 2021 werkt het heiligdom weer volledig.

Op een heuvel tussen de beken Cossudro en Vetremastro staat de kerk van Sant'Angelo in Montespino. Haar oorsprong gaat terug tot de 6e eeuw, de tijd van de Langobarden, en haar huidige vorm kreeg ze in 1604. Je bereikt haar vanuit het gehucht Cerretana: de onverharde weg is niet comfortabel maar met de auto te doen, en vanaf de heuvel reikt het uitzicht van de Monti Sibillini tot de Monti della Laga en de Adriatische kust.

Natuur en wandelpaden bij Montefortino

De bekendste wandeling in het gebied is die door de Gole dell'Infernaccio. Voor je vertrekt, moet je wel iets weten: met verordening nr. 32 van 17 juli 2026 heeft de gemeente het pad E9 heropend van de parkeerplaats van Valleria tot de tweede splitsing naar de Eremo di San Leonardo, met een verplichte berghelm, terwijl het volgende stuk, richting Arcofù en Capotenna, gesloten blijft. De sluiting van 2026 kwam door de uitzonderlijke lawines van de winter, die langs het pad veel gevaarlijke obstakels hebben achtergelaten; het stuk richting Arcofù blijft daarentegen gesloten door de verordeningen nr. 30 en nr. 44 van 2020.

In de kloof slijt de Tenna zich tussen steile wanden in de rotsen van de Monte Priora en de Monte Sibilla. Hoog boven de kloof, op een plateau, staat de kluizenarij van San Leonardo al Volubrio, een kluizenarij. Ook de kluizenarij is door de aardbeving beschadigd; controleer voor je bezoek of je naar binnen kunt. Van daar kijk je uit op de steile noordflank van de Monte Sibilla. Als het pad open is, vertrek je vanaf de parkeerplaats Valleria, in Rubbiano, een gehucht van Montefortino. De route is heen en terug ongeveer 7 km lang, met ongeveer 300 meter hoogteverschil en moeilijkheidsgraad T/E (toeristisch/wandelaars). Je komt langs de watervalletjes die "Pisciarelle" heten, door de kloof die de Tenna heeft uitgesleten, tot aan het beukenbos van San Leonardo.

Wat de periode betreft: meestal is de route open van begin mei tot en met de herfst. Omdat ze veel schaduw heeft, kun je haar zowel 's ochtends als 's middags lopen, ook in de zomer.

Hoger, bij de bronnen van de Tenna, ligt de bergweide van Capotenna, ook Prati di Sant'Antonio genoemd. De naam komt van een oude kluizenarij gewijd aan de heilige, waar volgens de overlevering ook de Guerin Meschino langskwam op weg naar de Grotta della Sibilla. Vanaf Capotenna loopt een gletsjerdal omhoog naar de Passo Cattivo. Ook de beek Ambro slijt een kloof uit tussen de Monte Priora en de Monte Amandola: omdat die op de kloof van de Tenna lijkt, heet ze Infernaccetto. In het uiterste zuiden van de gemeente reikt het gehucht Arato tot aan een deel van het Lago di Gerosa.

Overnachten in Montefortino

In Montefortino is er onderdak voor verschillende wensen: een camping, agriturismi (boerderijaccommodaties), bed and breakfasts en een berghut in Rubbiano. In het kleine landelijke gehucht Collina is er ook een vorm van verspreide gastvrijheid (ospitalità diffusa). Voor wie wil wandelen, is Rubbiano handig, omdat je daar al aan de weg naar de kloof zit. Het dorp is juist geschikter voor wie het historische centrum en het heiligdom wil bezoeken. Het overzicht van de accommodaties staat op de pagina overnachten in Montefortino.

Eten in Montefortino

Je eet in de restaurants van Montefortino en de frazioni. De traditionele keuken biedt wild zwijn, lam, de cucciole di montagna en truffel. Aan de cucciole, de slakken, wijdt het dorp een sagra (dorpsfeest) in september. De zaken staan op de pagina restaurants in Montefortino.

Streekproducten van Montefortino

Het product dat het meest met het dorp verbonden is, zijn de cucciole. Het zijn bergslakken met huisje, bereid met wilde venkel en tomaat of zonder huisje met aardappelen. Na het verzamelen laat men ze 15-20 dagen zorgvuldig zuiveren.

Uit de ondergroei komen truffels, zowel zwarte als witte, en paddenstoelen: eekhoorntjesbrood, russula's en weidechampignons. Het zoeken van truffels is gedocumenteerd sinds de 16e eeuw, terwijl de landbouw zich heeft toegelegd op enkele producten, zoals de rode appel. Bij de honing van de Monti Sibillini zijn vooral de millefiori van het hooggebergte en de kastanjehoning geliefd. De gorbini zijn een wild kruid dat op spinazie lijkt en groeit tussen 1.000 en 1.800 meter hoogte.

Bij de plaats Tre Ponti, waar de Ambro en de Cossudro in de Tenna uitmonden, werd vroeger mineraalwater getapt dat werd verkocht onder de naam "Tinnea".

Weer en hoe je in Montefortino komt

Om in Montefortino te komen heb je in de praktijk een auto nodig, en het laatste stuk rijd je over de SP 83. Vanuit het noorden verlaat je de A14 bij Civitanova Marche en neem je de autoweg SS 77 richting Tolentino/Macerata. Je neemt de afrit Macerata Ovest/Sforzacosta, volgt de SP 78 door Sarnano en Amandola en neemt ten slotte de SP 83 naar Montefortino. Vanuit het zuiden volg je de A14 richting San Benedetto del Tronto/Ascoli Piceno, dan de RA11 en de SS 4, door Roccafluvione en Bussonico, tot de SP 83. Vanuit Rome rijd je over de Salaria tot Mozzano en dan over de SS 78 naar Comunanza en Montefortino. Amandola ligt op 6,2 km over de SP 83.

Met de trein kun je naar de stations aan de Adriatische kust, zoals Porto San Giorgio, Pedaso of San Benedetto del Tronto, of naar Ascoli Piceno, en van daar verder met de auto. De dichtstbijzijnde vliegvelden zijn Ancona (110 km), Perugia (117 km) en Pescara (130 km).

Het weer in de bergen heeft veel invloed op je bezoek. Bij een weeralarm, ook voor lawinegevaar, is de toegang tot de kloof bij verordening van de gemeente verboden. Voor vertrek raadt de gemeente aan de website van de Protezione Civile van de regio Le Marche te controleren. Het historische centrum, de Pinacoteca (als ze open is) en het heiligdom kun je in elk seizoen bezoeken.