De Apennijnse wolf in de Monti Sibillini

Hoe herken je de Apennijnse wolf

De Apennijnse wolf is kleiner dan Siberische en Noord-Amerikaanse wolven. Een volwassen mannetje weegt ongeveer 35 kg, een vrouwtje ongeveer 25 kg; het lichaam is 100 tot 140 cm lang, zonder staart, en de schofthoogte is 50 tot 70 cm.

Op het eerste gezicht lijkt hij op een Duitse herder, maar een paar kenmerken helpen om hem te onderscheiden. De oren zijn kort, puntig en staan altijd rechtop; de ogen zijn geel en schuin. De vacht van volwassen dieren is roodbruin met grijze tinten op de rug, terwijl de welpen donker zijn. De grijs-vale grondkleur wordt in de zomer roodachtiger, en typisch zijn de donkere banden op de rug, op de staartpunt en vaak op de voorpoten. Aan de kleur alleen kun je hem echter niet met zekerheid herkennen: in de Apennijnen bestaan ook kruisingen tussen wolf en hond.

Ook de gewoonten helpen om te begrijpen met welk dier je te maken hebt. De wolf is een vleeseter: een volwassen dier eet 1,5 tot 3 kg vlees per dag, maar kan meerdere dagen vasten. Grote prooien, zoals edelherten en reeën, jaagt hij vaak in groepsverband, en hij eet ook hazen, knaagdieren en vogels. In het Park jaagt hij ook op wilde zwijnen, en zo helpt hij hun aantal te regelen.

Hij leeft in roedels, waarvan de grootte afhangt van de beschikbare prooien. In de Apennijnen valt de roedel vaak samen met het gezin: een dominant paar, het enige dat zich voortplant, en zijn jongen. De paring vindt plaats tussen februari en maart en de draagtijd duurt ongeveer twee maanden. Vrouwtjes die voor het eerst werpen, krijgen meestal twee of drie welpen, oudere vrouwtjes tot zes of zeven. Een wolf wordt gemiddeld 8-10 jaar oud.

Waar leeft de Apennijnse wolf in de Monti Sibillini

De wolf past zich aan verschillende omgevingen aan, maar geeft de voorkeur aan de bergen, met loofbossen en struikgewas, zolang die ongerept zijn en weinig door mensen bezocht worden.

Wolven tellen is lastig, en de aantallen zijn schattingen. In 2015 gaf het Park ongeveer 45 wolven aan, verdeeld over 13 familiegroepen, in het beschermde gebied en de omliggende zones. Een onderzoek van het Istituto di Ecologia Applicata met de biologen en dierenartsen van het Park, bekendgemaakt in 2022, schatte het aantal op 51 tot 63 dieren in het gebied van het Park, roedels en solitaire dieren samen. De gegevens van 2025 spreken van 12 voortplantende groepen en ongeveer 48 wolven: er is geen groei, en de populatie is in evenwicht gekomen met wat het gebied kan dragen.

Om de soort te volgen gebruikt het Park verschillende methoden tegelijk: wildcamera's en videocamera's, het verzamelen van uitwerpselen, sessies met uitgelokt gehuil (wolf howling), analyse van prooien en satellietzenders. In het kader van het project Wolfnet 2.0 hebben de technici van het Park bij Visso een jong mannetje van ongeveer anderhalf jaar gevangen, hem een satellietzender omgedaan en hem op dezelfde plek weer vrijgelaten.

De belangrijkste doodsoorzaak van wolven blijft de mens: 80% van de sterfte komt door opzettelijk handelen, zoals stroperij, of onopzettelijk, zoals aanrijdingen op de weg.

Het samenleven met schapenhouderij en veeteelt is het gevoeligste punt. Het Park heeft schrikdraadnetten gefinancierd om kuddes te beschermen, het gebruik van waakhonden gestimuleerd en voorziet in vergoedingen voor verloren vee.

Wanneer en waar zie je de Apennijnse wolf

Een wolf zien in de Monti Sibillini kun je niet plannen. De wolf heeft een sterk ontwikkelde reuk en een scherp gehoor, is wantrouwig en gaat meestal weg voordat iemand hem opmerkt.

Het is realistischer om op een andere manier naar zijn aanwezigheid te zoeken. De technici van het Park en van de nationale monitoring werken vooral met sporen: uitwerpselen die langs vaste routes worden verzameld, beelden van wildcamera's, antwoorden op gehuil. De sessies met uitgelokt gehuil vinden 's nachts plaats: je laat een roep horen en luistert, in de hoop op een antwoord van de roedel en van de welpen, wat bevestigt dat er jongen zijn geboren. Een van die sessies vond in 2021 plaats op een grasland van het Park met uitzicht op de kloof richting Fiastra.

Stil en in kleine groepen lopen, zoals het Park vraagt, is de minimale voorwaarde om welk wild dier dan ook te zien. Een verrekijker helpt om van ver te kijken zonder te storen. Als het dier verschijnt, is de regel die het Park voor elke waarneming van dieren geeft eenvoudig: blijf stil en roerloos staan, dan duurt de ontmoeting langer.

Regels en goed gedrag

De wolf is een wild dier en moet dat blijven.

Bij een ontmoeting. Als de wolf ver weg is, kun je het best stil blijven en hem bekijken zonder dichterbij te komen. Volg of stoor hem nooit, vooral niet als hij welpen bij zich heeft of aan het eten is. Als hij niet weggaat, loop dan rustig weg, zonder te rennen.

Geen eten. Een wolf voeren, of eten voor hem laten liggen, maakt hem gewend aan mensen. Om dezelfde reden vraagt het Park je geen afval achter te laten, ook geen biologisch afbreekbaar of organisch afval zoals etensresten: dat kan de gewoonten van wilde dieren veranderen.

Honden. In het Park mogen honden niet in zone A, het strikte natuurreservaat, en in de rest van het gebied moeten ze aangelijnd zijn. Op de officiële wandelroutes gelden speciale regels, sinds juli 2013 van kracht en aangegeven op borden bij het begin: op 13 routes is de hond aangelijnd toegestaan, ook op de stukken in zone A, op 4 is hij uitgesloten (E8 en E15 helemaal, E17 van de Capanna Ghezzi naar Foce di Montemonaco en E6 van de Rifugio del Fargno naar de Casale Ara del Re). De lijn beschermt de dieren tegen verstoring en de overdracht van ziekten, en beschermt ook de hond tegen mogelijke aanvallen van herdershonden en wilde dieren.

Op de paden. Op de paden blijven, lawaai en onnodig geluid vermijden en in kleine groepen lopen zijn de basisregels van het Park, ook voor wie naar de wolf zoekt.

Als een wolf dichterbij komt. Een wolf die uit zichzelf naar mensen toe komt, is zeldzaam en moet je melden bij het Park.