Toerskiën in de Monti Sibillini
Het toerskiën in de Monti Sibillini draait om de Monte Vettore, die met 2.476 m de hoogste top van de bergketen is. De toppen van de Sibillini liggen meestal tussen 2.200 en 2.400 m en komen juist met de Vettore bijna aan 2.500 m. De toppen zijn zelden helemaal rotsachtig. Er zijn veel steile maar begaanbare hellingen, met bijna alle exposities. Dat geeft een ruime keuze, van tochten met beperkt hoogteverschil tot afdalingen door couloirs voor ervaren skiërs.
De klassieke beklimmingen vertrekken vanuit Castelluccio, uit de omgeving van de Forca di Presta of vanaf de Forca di Gualdo, twee bergpassen. Het uitzicht vanaf de top van de Vettore reikt tot de Monti della Laga, de Gran Sasso, de Amiata en de Terminillo. Op de helderste dagen zie je ook de zee. Zoals overal in de Apennijnen is het seizoen korter dan in de Alpen en blijven de gevaren, lawines inbegrepen, reëel.
Toerskiën in de Monti Sibillini: wat je moet weten
De drukst bezochte beklimming is die naar de Monte Vettore via de Valle Santa, die geldt als de ‘normaalroute’ voor toerskiërs naar de top. Het dal is beschut tegen de harde wind die hier waait, dus de sneeuw hoopt zich er meer op en blijft er langer liggen dan elders. Je vertrekt bij de Aie Capate/Fonte Nova (ongeveer 1.385 m, aan de weg naar de Forca di Presta) en het hoogteverschil is meer dan 1.000 m. Voor de klim heb je ongeveer drieënhalf uur nodig. De moeilijkheid is voor gemiddelde skiërs, maar bij harde sneeuw moet je de tocht niet onderschatten, en bij lawinegevaar moet je hem vermijden. Je klimt door het dal tot het zadel tussen de Monte Vettoretto en de Punta di Prato Pulito. Daarna steek je de helling over naar de berghut rifugio Zilioli, op ongeveer 2.240 m, en naar de Sella delle Ciaule. Het laatste stuk leidt over de graat naar de top.
De Canale dei Mezzi Litri, op de zuidflank van de Vettore, is de afdaling waar de toerskiërs uit de streek het meest van houden. De andere couloirs op de zuidflank zijn veel steiler en bijna allemaal lawinegevoelig. Ze worden maar zelden gedaan en horen meer bij het steilskiën, soms extreem, dan bij het traditionele toerskiën.
De Cima del Redentore (2.448 m) is de hoogste top van Umbrië en ligt op de grens tussen de provincies Perugia en Ascoli Piceno. Vanuit Castelluccio zie je de klimlijn langs de Canale della Virgola, met een hoogteverschil van ongeveer 1.000 m. De route vraagt goede skiërs. Halverwege, waar de helling steiler wordt, kun je harscheisen of stijgijzers nodig hebben als de sneeuw hard of bevroren is. Een alternatief vertrekt vanaf de Forca di Presta: je klimt naar de Punta di Prato Pulito en dan over de graat naar de top. Daarna daal je af door de Canale della Virgola tot de Piano Grande.
Zoek je makkelijkere tochten, dan zijn er de Monte Porche, de Palazzo Borghese en de Monte Argentella. Samen met de Valle Santa zijn dit de drukst bezochte gebieden van de Sibillini, dankzij eenvoudige toegangen, bescheiden hoogteverschillen en sneeuw die vaak in goede staat is. Een van de vertrekpunten is de Forca di Gualdo, op 1.496 m. Tot de klassieke doelen hoort ook de Monte Bove Sud (2.169 m), die je bereikt door de pistes van de buiten gebruik gestelde liften aan de voet van de berg op te lopen. Tot en met 31 december 2026 verbiedt de verordening van de gemeente Ussita nr. 48 van 25 augustus 2026 echter de doorgang, ook te voet, in het gebied van de bouwplaats van de kabelbaan Frontignano-Cornaccione.
Vanaf de kant van Foce di Montemonaco begint de normaalroute naar de Vettore langs het Lago di Pilato, een gletsjermeer. Je start op iets meer dan 1.000 m hoogte, met een steile couloir die ‘le Svolte’ heet, en klimt daarna het hele dal door. Het meer ligt onder het rotsbolwerk van de Pizzo del Diavolo. Velen stoppen hier, want voor de top moet je de Roccette over, een steil stuk waarvoor vaak stijgijzers nodig zijn, en daarna een lange helling tot de rifugio Zilioli. In de winter is de Valle del Lago gevaarlijk door lawines. Daarom kiest wie in dat seizoen naar de Vettore klimt meestal een andere route.
De geschiedenis van de winterbeklimmingen begint in 1876. Dat jaar deed de alpinist Damiano Marinelli de eerste winterbeklimmingen van de Cima del Redentore en de Vettore, samen met twee bergbewoners uit Castelluccio.
Toerskiën in de Monti Sibillini: wanneer gaan
De interessantste periode loopt van januari tot april. Voor de Cima del Redentore vanuit Castelluccio is februari-april de aangeraden periode. In de centrale Apennijnen kan het toerskiseizoen wel zes maanden duren, van begin december tot eind mei. Elk jaar hangt het hoe dan ook af van de sneeuwval.
De omstandigheden verschillen sterk per helling. In de Valle Santa kom je bijvoorbeeld vaak verschillende soorten sneeuw tegen, door het hoogteverschil en de expositie van de hellingen, die van west tot zuid gaat. De veiligste periode is die waarin het sneeuwdek stabiel is. Na flinke sneeuwval, met wind en stijgende temperaturen, kan het Meteomont-bulletin een aanzienlijk gevaar (niveau 3 op 5) aangeven voor de Sibillini, met ook spontane lawines. Tijdens de warmste uren, als de temperatuur stijgt, zijn natte lawines op alle exposities mogelijk. De bergredding (Soccorso alpino) raadt in die gevallen aan vroeg te vertrekken en vroeg terug te zijn.
Ook de weg hoort bij de planning. De provinciale weg van Arquata del Tronto naar Pretare en de Forca di Presta kan door sneeuw onbegaanbaar zijn, vooral bij harde wind. Als alternatief bereik je Castelluccio vanuit Norcia of vanuit Arquata via de Forca Canapine. Vanuit Castelsantangelo sul Nera rijd je juist omhoog via de Forca di Gualdo.
Toerskiën in de Monti Sibillini: praktische tips
Controleer voor vertrek het lawinebulletin van Meteomont voor de Monti Sibillini. Alle reddingswerkers raden aan om voor elke tocht actuele weer- en sneeuwbulletins te raadplegen en niet uit te gaan van de omstandigheden van de dagen ervoor. De meeste ongelukken in winter en voorjaar komen door sneeuwmassa’s die loskomen doordat de skiërs er zelf overheen gaan. Het risico blijft ook op de eenvoudigste routes.
De veiligheidsuitrusting bestaat uit een lawinepieper (Artva), schep en sonde, geschikte technische kleding, bescherming tegen de kou en droge reservekleding. Je hebt ook een opgeladen telefoon, een powerbank en een gps nodig om je te oriënteren. Op sommige routes, zoals die naar de Vettore via de rifugio Zilioli, zijn ook een ijsbijl en stijgijzers nodig. Voor de Redentore kun je harscheisen of stijgijzers nodig hebben als de sneeuw hard is.
Een paar voorzorgsregels gelden op alle hellingen. Vermijd routes onder rotswanden of plekken met opgewaaide sneeuw en steek geen hellingen over die steiler zijn dan 30 graden zonder de stabiliteit van het sneeuwdek te hebben beoordeeld. Bij mist kan de afdaling van de Vettore heel moeilijk worden, dus houd rekening met oriëntatie en neem ruim de tijd. Ook in de Valle Santa, de drukst bezochte, kunnen lawines voorkomen, al is dat zelden. Sommige stukken kunnen bevroren zijn en stijgijzers vereisen.
Heb je geen ervaring met winteralpinisme, dan kun je een berggids nemen uit Le Marche en de omliggende regio’s. Informatie over begeleiders en tochten vind je op de pagina Begeleide wandeltochten in de Monti Sibillini. Voor het plannen van routes zijn er speciale kaarten van het Nationaal Park Monti Sibillini, op schaal 1:25.000, en gidsen met een vijftigtal toerskiroutes. Voor rustigere sneeuwdagen zijn er alternatieven zoals langlaufen in de Monti Sibillini en sneeuwschoenwandelen; het totaaloverzicht staat op de pagina Wat te doen in de Monti Sibillini.