Bergpassen en forche in de Monti Sibillini

Bergpassen in de Monti Sibillini: de kaart

De drukst bezochte passen liggen in het zuidelijke deel van het park, rond de Piani di Castelluccio. De Pian Grande, de Pian Piccolo en de Pian Perduto vormen een groot gesloten bekken op ongeveer 1.350 m hoogte, omringd door graten en passen.

In het zuiden, op de grens tussen Arquata del Tronto en Norcia, ligt de Forca Canapine (1.541 m). Niet ver daarvandaan, bij de Forca dei Pantani (ongeveer 1.600 m), komen Umbrië, Le Marche en Lazio samen. Als je de kam naar het noorden volgt, kom je bij de Forca di Presta, de pas met een weg tussen de provincie Ascoli Piceno en die van Perugia, aan de voet van de Monte Vettore. De weg die naar de Forca di Presta klimt, loopt door tot de Forca Canapine.

Boven de Pian Grande ligt de Forca Viola (ongeveer 1.936 m), onder de graat die naar de Cima del Redentore klimt: het is de overgang te voet tussen de hoogvlakte van Castelluccio en het dal van het Lago di Pilato. Aan de kant van Norcia, tussen de Piani en de Valle del Campiano, liggen de Forca di Giuda (1.794 m) en, veel lager, de Forca di Ancarano. Vlak bij de Pian Perduto, aan de weg tussen Castelluccio en Castelsantangelo sul Nera, ligt ten slotte de Forca di Gualdo (1.496 m).

In het noordelijke deel van het park liggen de passen geïsoleerder. De Passo Cattivo (1.869 m) ligt op de waterscheiding tussen Frontignano di Ussita en de hoge Val Tenna. Nog verder naar het noorden verbindt de Forcella del Fargno (1.811 m) Bolognola met Ussita, tegenover de noordwand van de Monte Bove. Langs de Grande Anello dei Sibillini, die de hele keten volgt over ongeveer 124 km in negen etappes, kom je ook over de pas van Pintura di Bolognola.

Een eenvoudige manier om je te oriënteren:

• Forca Canapine (1.541 m): Arquata del Tronto en Norcia, provinciale weg.
• Forca di Presta (meer dan 1.500 m): Arquata del Tronto, provinciale weg, vertrekpunt voor de Vettore.
• Forca Viola (ongeveer 1.936 m): tussen Castelluccio en het dal van het Lago di Pilato, alleen te voet.
• Forca di Giuda (1.794 m) en Forca di Ancarano (ongeveer 1.008 m): Norcia, paden 581 en 582.
• Forca di Gualdo (1.496 m): Castelsantangelo sul Nera, weg naar Castelluccio.
• Passo Cattivo (1.869 m): tussen Frontignano en de Val Tenna, te voet.
• Forcella del Fargno (1.811 m): tussen Bolognola en Ussita, onverharde weg.

Bergpassen in de Monti Sibillini: de mooiste plekken

Forca di Presta. Dit is de bekendste pas van het park. Hij ligt in de gemeente Arquata del Tronto, op de grens tussen Le Marche en Umbrië, en je bereikt hem met de auto vanuit Arquata, via Piedilama en Pretare, of vanuit Castelluccio, op een minuut of tien. Boven het open terrein van de pas rijst de wand van de Vettore op, de hoogste top van de Monti Sibillini (2.476 m). Pad 101 naar de top begint hier: heen en terug is ongeveer 10 km, met ongeveer 930 m hoogteverschil en vijfenhalf uur lopen, over terrein zonder bomen en zonder water. De wandelroute E15 van het park loopt na de top door tot Santa Maria in Pantano, terwijl de rondwandeling E16 de pas door de kastanjebossen met Arquata del Tronto verbindt. Wie een rustige wandeling zoekt, heeft het Sentiero per Tutti (pad voor iedereen): ongeveer 3 km boven de 1.500 m, ook geschikt voor rolstoelen, tot een uitkijkpunt op de Monti della Laga. Op de pas is de Rifugio degli Alpini sinds 2016 gesloten en onbruikbaar.

Forca Canapine. De pas is verdeeld tussen Arquata del Tronto en Norcia. In het westen kijkt hij uit op de Pian Grande, in het oosten op de wand van de Vettore aan de kant van Arquata. Hij was lang een van de belangrijkste skigebieden van de Apennijnen tussen Umbrië en Le Marche, maar de liften staan sinds de aardbeving van 2016 stil. De provinciale weg 64 «Nursina», door de aardbeving beschadigd, is sinds 11 juli 2025 weer helemaal begaanbaar. In de herfst van 2026 zijn de gemeenten Norcia en Arquata del Tronto, de twee provincies en het BIM del Tronto (het samenwerkingsverband van het stroomgebied van de Tronto) begonnen met de oprichting van een consortium dat het gebied het hele jaar nieuw leven moet inblazen; het consortium bestaat nog niet. Nu is de meest bezochte bestemming de Pantani di Accumoli, op ongeveer 2,6 km en 45 minuten van de pas, eerst over een onverharde weg en daarna over een spoor: het is een makkelijke route, die je in de winter met sneeuwschoenen loopt. Over de pas loopt ook het Europese wandelpad E1.

Forca di Gualdo. Op de pas, in de gemeente Castelsantangelo sul Nera, staat de kerk van Madonna della Cona, met uitzicht op de Pian Perduto van Castelluccio, de groep van de Vettore en de Monte Lieto. Vroeger kwamen Castelsantangelo en Castelluccio hier op de eerste zondag van juli in processie naartoe voor de Festa della Cona. De weg omhoog vanuit Castelsantangelo sul Nera is bijna 10 km lang en telt 17 haarspeldbochten. Te voet daalt pad 253 over 3,8 km en 500 m hoogteverschil af naar het dorp Gualdo, terwijl pad 251 naar de Monte Pian Falcone klimt. De route E11 van het park, «Nel territorio del cervo» (in het gebied van het hert), is een rondwandeling van 14,9 km en 1.200 m hoogteverschil die in Nocelleto begint, langs de Madonna della Cona gaat en door het gebied loopt waar het hert na meer dan tweehonderd jaar afwezigheid is teruggekeerd.

Forca Viola. Dit is een grazige pas op de grens tussen Le Marche en Umbrië, alleen te voet bereikbaar. Je vertrekt in Castelluccio di Norcia: een onverharde weg leidt naar de Capanna Ghezzi, op ongeveer 1.570 m, en van daar klimt een pad van ongeveer 3 km en ongeveer 370 m hoogteverschil naar de pas. Aan de ene kant zie je de Piani di Castelluccio, aan de andere de kloof naar het Lago di Pilato. Na de pas daal je af naar het meer of klim je over de graat naar de Cima del Redentore en de Pizzo del Diavolo, stukken voor ervaren wandelaars.

Forca di Giuda en Forca di Ancarano. Dit zijn twee passen aan de kant van Norcia, verbonden door pad 581. De Forca di Ancarano, op ongeveer 1.008 m, heeft een picknickplaats en een bron. Van hier klimt pad 581 door het dal van de Patino, komt langs de Grotta di Patino en bereikt de Forca di Giuda, op 1.794 m, het hoogste punt van de hele Grande Anello dei Sibillini. Na de pas opent het uitzicht zich op de Valle del Campiano. De route E14 van het park, «Dall'alta collina alla montagna» (van de hoge heuvels naar de berg), verbindt de twee passen en de Monte delle Rose (1.864 m) in een rondwandeling van 10,7 km en 970 m hoogteverschil, ingedeeld voor ervaren wandelaars.

Passo Cattivo. De pas, op 1.869 m, verbindt de westelijke weiden van de Monte Bove, boven Frontignano, met de hoge Val Tenna en de Gola dell'Infernaccio. Aan de westkant is het een rotsmuur, aan de oostkant daalt hij zacht af naar het dal. De route E9 van het park gaat door de Gola dell'Infernaccio omhoog van Rubbiano tot Capotenna en dan naar de pas: 14,9 km enkele reis en 1.680 m hoogteverschil. Op dit moment is het stuk van de tweede splitsing naar de Eremo di San Leonardo tot Arcofù echter gesloten voor voertuigen en voetgangers door een verordening van de gemeente Montefortino: van Capotenna naar de pas, en daarna richting Ussita, Castelsantangelo sul Nera of Visso, kun je pas verder als het pad weer open is. Aan de kant van Frontignano, vanaf de parkeerplaats van de Monte Cornaccione, bereik je de pas in ongeveer een uur lopen; tot 31 december 2026 gaat deze toegang echter door het gebied van de bouwplaats van de kabelbaan Frontignano-Cornaccione, waar de verordening van de gemeente Ussita nr. 48 van 25 augustus 2026 ook doorgang te voet verbiedt.

Forcella del Fargno. De pas, op 1.811 m, is de overgang tussen Bolognola en Ussita. Hier staat de Rifugio del Fargno, een achthoekig betonnen gebouw. Vanaf Pintura di Bolognola klimt de Strada del Fargno over ongeveer 6 km en 500 m hoogteverschil: het stuk vanaf Pintura is gesloten voor motorvoertuigen en loop of fiets je. Vanaf de pas ben je in minder dan een uur op de Pizzo Tre Vescovi (2.092 m), vroeger het grenspunt tussen de bisdommen Camerino, Spoleto en Fermo. De route E5 van het park gaat van Bolognola naar de pas en de Pizzo Acuto.

Bergpassen in de Monti Sibillini: tips voor je bezoek

De passen met een weg bereik je alleen met eigen vervoer. Bij de Forca di Presta en de Forca Canapine parkeer je langs de weg of op het open terrein van de pas; bij de Forca di Presta is op mooie zomerdagen snel alles vol. In de weekenden van de bloei in Castelluccio wordt de toegang tot de Piani elk jaar geregeld door verordeningen van de gemeente Norcia, en wordt de Forca di Presta een parkeerplaats van waaruit je met pendelbussen verder gaat.

In de winter kunnen de wegen boven de 1.500 m door sneeuw gesloten blijven, soms dagenlang, of alleen met winterbanden of sneeuwkettingen begaanbaar zijn. Controleer voor vertrek het weer en de toestand van de wegen. Hetzelfde geldt voor de onverharde wegen: de Strada del Fargno bijvoorbeeld was in het voorjaar van 2026 gesloten vanwege lawinegevaar, en ook in eerdere jaren was hij lang dicht.

Veel paden die bij de passen beginnen, liggen hoog, in de volle zon en zonder waterpunten. Je hebt bergschoenen, genoeg water en aandacht voor het weer nodig, dat op de Vettore snel omslaat. In het late voorjaar kan op de hoogste hellingen nog harde sneeuw liggen; met sneeuw en ijs is de klim naar de Forca Viola heel anders en is het lawinegevaar groot.

Sinds de aardbeving van 2016 gelden voor een deel van het wandelnetwerk verordeningen. Het park publiceert de kaart met de geldende verordeningen en beperkingen en de begaanbaarheid van elke officiële route; vooral de toegangen tot het Lago di Pilato zijn meermaals veranderd. Verschillende dorpen waar routes beginnen, zoals Borgo di Arquata, Gualdo of Macchie, zijn zwaar beschadigd: soms begint het pad op een andere plek dan op de kaarten staat. Op verschillende paden in het gebied van de Vettore en het Lago di Pilato, waaronder pad 552 dat bij de Forca Viola begint, zijn fietsen niet toegestaan.