Sneeuwschoenen: hoe kies je

Sneeuwschoenen maak je vast onder je bergschoenen en daarmee loop je over het sneeuwdek zonder weg te zakken: om ze goed te kiezen tellen vooral het gewicht dat ze moeten dragen en het soort sneeuw waarop je gaat lopen. Het Italiaanse woord ‘ciaspola’ komt uit Trentino. Lopen met sneeuwschoenen vraagt geen bijzondere sportieve vaardigheden, anders dan skiën, en wie al gewend is te wandelen, heeft er geen moeite mee.
Je moet ze wel nemen voor wat ze zijn. Sneeuwschoenen dienen vooral op verse sneeuw; op ijs en heel harde sneeuw heb je stijgijzers nodig, en dat is een ander stuk uitrusting. In de Monti Sibillini worden van december tot maart, als sneeuw en weer het toelaten, begeleide sneeuwschoenwandelingen aangeboden, bijvoorbeeld rond Castelluccio di Norcia en de Pian Perduto of tussen de Forca Canapine en de Pantani di Accumoli.
Sneeuwschoenen: hoe kies je
De keuze begint bij het gewicht, niet bij je schoenmaat. Elk model heeft een minimaal en een maximaal draagvermogen dat de fabrikant opgeeft, en daarin reken je het gewicht van de loper samen met dat van rugzak, bergschoenen en kleding: 5 tot 10 kilo extra, naargelang de activiteit. De juiste sneeuwschoen is die waarvan het minimale draagvermogen heel dicht ligt bij het gewicht van de persoon met kleding en uitrusting. Hoe hoger het draagvermogen, hoe groter de sneeuwschoen meestal is, en een kleinere maat nemen is niet altijd een goed idee.
Als orde van grootte: tussen 40 en 70 kilo totaalgewicht volstaan sneeuwschoenen van ongeveer 55 centimeter; tussen 60 en 90 kilo heb je sneeuwschoenen van 60-65 centimeter nodig; tussen 80 en 120 kilo sneeuwschoenen vanaf 70 centimeter. Het zijn richtwaarden: wat telt, is het draagvermogen dat voor het betreffende model is opgegeven.
Het tweede criterium is de sneeuw. Grote sneeuwschoenen drijven beter op verse sneeuw en zijn goed op vlakke stukken, maar minder wendbaar. Kleine passen bij harde, compacte sneeuw en steile routes, waar je wendbaarheid nodig hebt. Op platgetreden en gemarkeerde routes volstaan niet al te brede sneeuwschoenen; voor verse sneeuw buiten de sporen heb je een groter draagoppervlak nodig.
Twee families sneeuwschoenen. Canadese sneeuwschoenen zijn groot, met een vorm die aan een tennisracket doet denken: vroeger hadden ze een houten frame, nu meestal een frame van aluminium. Ze zijn gemaakt voor verse, droge sneeuw, die op Italiaanse breedtegraden zeldzaam is. Sneeuwschoenen van composietmateriaal zijn in Italië het meest gebruikt, zowel in winkels als bij verhuurpunten in bergdorpen: ze hebben een zandlopervorm, zijn gemaakt van heel sterke kunststoffen, zijn stijver dan de Canadese en je gebruikt ze door één voet tegelijk op te tillen, zoals bij gewoon lopen.
Sneeuwschoenen: waar let je op
Een sneeuwschoen bestaat uit vijf delen: frame, draagoppervlak, tanden (stijgijzers), binding en, bij modellen voor volwassenen, een hielverhoger. Elk deel verdient een controle voor de aankoop.
Binding. Die houdt je voet aan de sneeuwschoen vast en kan vast of beweeglijk zijn. Meestal scharniert de binding, zodat je voet zijn natuurlijke buiging houdt. De hiel kun je vastzetten bij steile afdalingen en lastige traverses, en vrijlaten bergop en op makkelijk terrein. De sluiting bestaat uit verstelbare riemen: je steekt de neus van de bergschoen erin, trekt de voorste riem aan, zet je hiel neer, stelt de lengte af op je voet en sluit de achterste riemen.
Tanden. Dat zijn de punten onder de sneeuwschoen en ze bepalen de grip op de sneeuw. Bij modellen van harde kunststof zijn ze van staal, met tanden onder de voorvoet en lengterails onder de zool, voor houvast op hellingen en harde sneeuw. Ze moeten er minstens vooraan zitten: ze helpen zowel bergop als bergaf.
Hielverhoger. Dat is een steun die de hiel optilt, handig bergop. Hij beperkt de hoek in de enkel en de vermoeidheid van de kuiten.
Vorm van het frame. Een frame dat in het midden smal is, maakt een natuurlijke pas mogelijk, zonder dat je je benen hoeft te spreiden. Een breed frame geeft meer stabiliteit op ongebaande sneeuw.
Sneeuwschoenen voor kinderen. Die zijn lichter, zonder hielverhoger en met eenvoudige sluitingen. Sommige modellen hebben tanden van kunststof.
Schoeisel. Sneeuwschoenen gebruik je op bergschoenen voor de winter, warm en waterdicht, hoog tot boven de enkel zodat er geen sneeuw in komt, met een geprofileerde en wat stijve zool. Snowboots (après-skischoenen) zijn niet geschikt. Beenkappen beschermen bergschoen en kuit tegen de sneeuw.
Sneeuwschoenen: praktische tips
Weet waar sneeuwschoenen niet volstaan. Op heel harde of bevroren sneeuw houden sneeuwschoenen weinig grip. Het beste is om zowel sneeuwschoenen als stijgijzers bij je te hebben, zodat je je aan het terrein kunt aanpassen. Loop je ook over bevroren paden, lees dan de gids over snowspikes.
Een voorbeeld uit de Sibillini. Vanaf de pas Forca Canapine, op 1.541 meter, is de sneeuwschoenwandeling naar de Pantani eenvoudig, terwijl de klim naar de Monte dei Signori steiler is en je verderop stijgijzers nodig kunt hebben. Bij begeleide tochten kiest de gids de route op basis van de sneeuwomstandigheden.
Controleer het lawinebulletin. De dienst Meteomont publiceert elke dag een bulletin dat het gevaar per berggebied aangeeft, op een Europese schaal van vijf niveaus, zonder in te gaan op de afzonderlijke helling. Sinds 1 januari 2022 moet ook wie met sneeuwschoenen loopt een lawinepieper (ARTVA), schep en sonde bij zich hebben in besneeuwd terrein waar door de sneeuw- en weersomstandigheden lawinegevaar bestaat. Beginners doen er goed aan op gemarkeerde routes te blijven en nooit alleen te vertrekken; buiten de platgetreden sporen moet elke deelnemer deze uitrusting hebben en kunnen gebruiken.
Wandelstokken en korte passen. Wandelstokken zijn onmisbaar voor evenwicht, ritme en stabiliteit, bergop en bergaf, en in de sneeuw gebruik je ze met de grootste schotel. De typische beginnersfout is de lange pas, waardoor je dieper wegzakt: neem liever korte passen, met je benen iets verder uit elkaar dan normaal, en volg een bestaand spoor als dat er is. Dezelfde route kost veel meer energie dan in de zomer, en de paden zijn moeilijker te volgen omdat de markeringen onder de sneeuw kunnen liggen.
Kleed je in laagjes. Met sneeuwschoenen krijg je het snel warm, dus geen dik gevoerde kleding. Je hebt een technisch synthetisch shirt met lange mouwen nodig, niet van katoen, een ademende fleece en een waterdichte, winddichte shell; de details staan op de pagina over bergkleding. Voor de benen is een lange wandelbroek goed, niet gevoerd, winddicht en waterafstotend. Maak je uitrusting compleet met synthetische sokken, handschoenen, een muts, een zonnebril en zonnebrandcrème. In de wandelrugzak gaan een reserveshirt, droge sokken, een kleine ehbo-set, een reddingsdeken en een warme drank.