Bloei van Castelluccio: wanneer bloeien de linzen?
De bloei van Castelluccio, in het Italiaans de fiorita, is de bloei die elk jaar, in een periode van eind mei tot half juli, de Piani di Castelluccio di Norcia kleurt, in het Nationaal Park Monti Sibillini. Het is geen eenmalige gebeurtenis: de Pian Grande verandert van week tot week van kleur, soms van dag tot dag. Meestal zijn de kleuren het felst tussen de tweede helft van juni en de eerste helft van juli. De kleuren komen niet alleen van de linzenplanten, maar ook van andere wilde soorten die vanzelf tussen de gewassen groeien, zoals klaproos, korenbloem en mosterd. Die planten gedijen omdat er op de akkers met linzen van Castelluccio geen bestrijdingsmiddelen worden gebruikt.
Van bovenaf zie je de vlakte vanuit het dorp Castelluccio, op 1.452 meter, een van de hoogste dorpen van de Apennijnen. Op de hellingen van de Poggio di Croce ligt ook het beroemde bos in de vorm van Italië, aangeplant in 1961 toen tijdens de festa della Montagna (het bergfeest) de omtrek van het schiereiland met naaldbomen werd getekend. Wie nu naar Castelluccio gaat, ziet ook de gevolgen van de aardbeving. Het dorp is door de aardschokken van 2016 bijna helemaal verwoest. In mei 2024 is de wederopbouw begonnen: het hele dorp wordt aardbevingsbestendig gemaakt met platen op 300 seismische isolatoren. De wederopbouw is nog bezig en je kunt het gebied bekijken met een wandeling langs de rand.
Bloei van Castelluccio: wat je moet weten
De bloei van Castelluccio vindt plaats op de karsthoogvlakte onder het dorp Castelluccio, een gehucht van de gemeente Norcia, in de provincie Perugia, op ongeveer 28 km van Norcia, zo'n 40 minuten rijden. De Piana di Castelluccio is ongeveer 15 km² groot en bestaat uit de Pian Grande, de Pian Piccolo en de Pian Perduto. De weiden en akkers die het meest kleuren, zijn die van de Pian Grande en de Pian Perduto, met de wilde bloemen en die van de linzenakkers. Op de achtergrond rijst de Monte Vettore op, 2.476 m. De Pian Grande staat ook bekend om een zinkgat, de Fosso dei Mergani.
Centraal in de bloei staat de Lenticchia di Castelluccio IGP, de linze van Castelluccio, die de inwoners "lénta" noemen. Haar geschiedenis is heel oud: er zijn zaden gevonden in graven uit 3000 v.Chr. Het is een eenjarige plant die wordt gezaaid nadat de sneeuw is gesmolten. Vroeger werd de oogst, de "carpitura", vooral met de hand gedaan door vrouwen, de carpirine. De bloemen van de linze zijn klein en vallen makkelijk niet op: ze hebben witte bloemkronen met paarse vlekjes.
Rond de linze groeien veel andere soorten. Op de Pian Grande en de Pian Perduto kun je langs de paden gentianen, narcissen, viooltjes, klaprozen, boterbloemen, affodillen, Viola eugeniae, klavers en klaverzuring tegenkomen, en ook margrieten en spiegelklokjes. De korenbloem is waardevol omdat je hem zelden in zijn natuurlijke leefgebied, de graanakker, ziet, want hij wordt als onkruid beschouwd en uitgetrokken. In Castelluccio groeit hij juist tussen de linzen. De klaproos is een pionierplant en kan in één seizoen meer dan 400 bloemen maken.
Op de hoogvlakte leven ook dieren: in de bloeiperiode kun je reeën, de steenarend of de slechtvalk zien. Meer informatie over de soorten van het park staat op de pagina's over flora en fauna in de Monti Sibillini en over de dieren in het Nationaal Park Monti Sibillini.
Bloei in de Monti Sibillini: wanneer ga je naar Castelluccio
Er is geen vaste datum voor de bloei van Castelluccio. Het moment van de bloei hangt af van het klimaat, het verloop van het seizoen, de hoeveelheid regen en het einde en de strengheid van de winter. Volgens het Park valt de volle bloei meestal in de laatste week van juni, maar hij kan een paar dagen eerder of later komen. Het beste moment valt vaak rond eind juni en begin juli: in de eerste week van juli bereikt de bloei van de korenbloem meestal zijn hoogtepunt, vermengd met die van de linze.
Elke bloem heeft zijn eigen moment. Dit is de globale kalender:
- Tweede helft van mei: rond 20 mei bloeien op de Pian Grande, in de half overstroomde weiden bij de Fosso dei Mergani, de bergtulpen (Tulipa australis), samen met gele boterbloemen en witte korenbloemen. De gele tulp staat bij de regio Umbrië op de lijst van met uitsterven bedreigde soorten.
- Vanaf half mei: de eerste rode klaprozen verschijnen; ze bloeien het volst eind juni.
- Vanaf half juni: het geel neemt toe met de wilde mosterd, die gele bloemen in trossen heeft met vier kroonblaadjes en een aangename geur.
- Van mei tot juli: de linzen bloeien. In juni staat de linze al volop in bloei met haar kleine witte bloemen.
- Eind juni en begin juli: het blauw van de korenbloem komt erbij, die als laatste opengaat omdat hij meer licht nodig heeft dan de andere bloemen.
Augustus is de minst geschikte maand voor een bezoek, omdat er weinig bloemen zijn en de linzenoogst begint.
Ook de dag van de week telt. Het verkeer is het drukst tegen het einde van de bloei, als het schouwspel op zijn hoogtepunt is met de komst van het blauw, en dan ontstaan er lange files naar de Pian Grande, zowel vanuit Norcia als vanuit Visso. Kies daarom een doordeweekse dag: in het weekend is het erg druk. Voor vertrek is het handig om in Norcia te vragen hoe de bloei die week verloopt.
Bloei in het Nationaal Park Monti Sibillini: praktische tips
Castelluccio bereik je met de auto uit drie richtingen: vanuit Norcia, vanuit Castelsantangelo sul Nera en vanuit Arquata del Tronto, via de Forca di Presta. In de drukste periodes passen het Nationaal Park Monti Sibillini en de gemeenten een Piano di Mobilità Sostenibile toe, een plan voor duurzame mobiliteit. Op de gereguleerde dagen is de hoogvlakte niet toegankelijk voor auto's en campers en gebruik je de parkeerterreinen langs de toegangswegen, vanwaar je met pendelbussen verder gaat. In 2026 gold het verbod op 20-21 juni, in de weekenden van 27-28 juni, 4-5 en 11-12 juli, en op maandag 29 juni. De data veranderen elk jaar en moet je voor vertrek controleren.
De laatste jaren waren de vertrekparkeerplaatsen van de pendelbussen Monte Prata en Forca di Presta aan de kant van Le Marche en Scentinelle aan de Umbrische kant. De pendelbussen zijn verplicht en je moet zowel de parkeerplaats als het vervoer online reserveren. Je kunt ook last-minute kaartjes ter plaatse kopen, zolang er plaats is. Als je de auto hebt geparkeerd, kun je ook te voet, op de fiets of op een e-bike naar boven.
Sommige voertuigen mogen ook op de dagen met verbod door: tweewielers en auto's van inwoners, mensen die er verblijven, ondernemers, mensen met een beperking of wie toestemming heeft van de gemeenten. Touringcars mogen passagiers laten uitstappen bij de Deltaplano en de Piazzetta. Wie alleen door het gebied moet rijden, mag dat, maar zonder te parkeren of te stoppen. Op de andere dagen is de toegang met de auto vrij, maar parkeren op de weiden en langs de weg blijft verboden.
Ter plaatse moet je je aan drie regels houden: ga de akkers niet in, want ze worden bebouwd; pluk geen bloemen; parkeer niet op de weiden. Wie over de akkers loopt, beschadigt de IGP-linzenteelt en het ecosysteem.
Om de bloei van bovenaf te zien zijn er verschillende uitkijkpunten. Je kunt de Pian Grande vanuit het dorp Castelluccio bekijken. Ook sommige stukken van de weg naar de Forca Canapine of van die naar Arquata del Tronto bieden uitzicht, net als het onverharde pad naar de Poggio di Croce, de berg die boven Castelluccio en de vlakte uitsteekt. Wie een wandeling zoekt, kan de Grande Anello dei Sibillini volgen langs de bergrug ten westen van de Pian Grande. Het pad begint bij de pas van Monte Cappelletta op 1.520 m en klimt tot de pas van Monte Ventosola (1.620 m). Daarna bereikt het ongeveer 1.750 m op de bergrug en daalt het over een grindweg af naar Castelluccio.
Om de drukte te vermijden, kom je het best vroeg in de ochtend of laat in de middag. Op deze hoogte is het koeler dan in het dal, dus een lichte jas is handig. Wie in Castelluccio wil overnachten, moet vroeg reserveren, want na de aardbeving zijn er maar weinig accommodaties weer opengegaan.