Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla
Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla (Il Paradiso della Regina Sibilla) is het verslag van een reis die een Franse schrijver in het voorjaar van 1420 maakte. De tocht bracht hem naar Montemonaco en naar de grot van de Monte Sibilla. Het verhaal beslaat een hoofdstuk van La Salade en beschrijft een reis door Italië waarbij de auteur Montemonaco en de grot van de Monte Sibilla bezocht. Nu geldt het als een van de belangrijkste literaire werken over het culturele erfgoed van de Sibillini.
De tekst beschrijft de klim de berg op en geeft de verhalen van de bewoners over het onderaardse rijk van de Sibille weer. Volgens de legende is de Sibille een tovenares en waarzegster, koningin van een paradijselijke onderwereld, waarvan de toegang in de grot net onder de top van de Monte Sibilla ligt. Wie nu dezelfde berg beklimt, vindt een grot waar je niet meer in kunt, maar wel een panoramische route die deels de plekken volgt die in de 15e eeuw werden beschreven.
Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla: wat je moet weten
Wie de auteur was en waarom hij de berg op ging. Antoine de la Sale was een Franse hoveling, opvoeder en schrijver. Het reisverslag is opgedragen aan hertogin Agnes van Bourgondië, de vrouw van Karel I van Bourbon, aan wie de auteur het stuurde om een belofte na te komen. De grot werd in 1420 voor het eerst beschreven, op basis van volksverhalen die ter plekke waren verzameld.
Hoe het verhaal in elkaar zit. De tekst mengt kroniek en sprookjesachtige verhalen, in evenwicht tussen werkelijkheid en verbeelding. De auteur begint met een precieze beschrijving van de route naar de top van de Monte Sibilla en geeft veel details over de plekken, vooral over de plantengroei, met de bloemen pollibastro en centofoglie. Daarna geeft hij de mondelinge verhalen van de bewoners van Montemonaco weer, onder wie die van een priester, Antonio Fumato, over min of meer fantastische tochten in de grot.
Wat de la Sale echt zag. Door aardverschuivingen die al in de vroege middeleeuwen in de grot waren gebeurd, kon hij alleen de plattegrond van de voorhal, die intact was gebleven, met zeldzame precisie tekenen. Hij kwam niet verder dan een vierkante ruimte die in de rots was uitgehakt, direct na een smalle doorgang. In die ruimte zit een bijna ronde opening, zo groot als een mannenhoofd, die door de dikte van de berg weinig licht doorlaat. Het hoofdstuk bevat ook een kaart van de klim vanuit Montemonaco.
De verhalen uit Montemonaco. Twee jongemannen uit Montemonaco, die de auteur ondervroeg, vertelden dat ze met drie anderen ongeveer drie mijl diep in de grot waren afgedaald, tot er een hevige wind uit een spleet dwars door de grot kwam en de angst hen tegenhield.
Heel anders is het verhaal van de Duitse ridder en zijn schildknaap. Achter de metalen deuren vinden de twee een stralend verlichte grot vol weerspiegelingen, met een schitterende koningin en veel hofdames: het is het paradijs van koningin Sibilla, en de koningin ontvangt hen vriendelijk. De ridder gaat daarna naar Rome om de paus om absolutie te vragen, maar die geeft ze niet meteen. Wanhopig laat hij afscheidsbrieven achter voor de herders van de Sibillini en stort hij zich voor altijd weer in het paradijs van de Sibille.
Een werk met meerdere uitgaven en afbeeldingen. Een handschrift van het Paradis de la reine Sibylle wordt bewaard in het Musée de Condé in Chantilly, en een Italiaanse uitgave geeft zestien afbeeldingen ervan weer. Een illustratie uit 1420 die aan La Sale wordt toegeschreven, toont de Vettore, het Lago di Pilato en de Sibille met haar grot.
Het verband met andere legenden. Het verhaal van Andrea da Barberino over het hof van de Sibille lijkt sterk op dat van La Sale. Meer lees je op de pagina over de legende van Guerin Meschino. Het personage wordt beschreven op de pagina over de Apennijnse Sibille. Een lokale traditie ziet haar als een goede fee, wier dienstmeisjes naar het dal afdaalden om spinnen en weven te leren of om op feesten met de jongeren te dansen. Andere verhalen staan op de pagina's legenden van de Monti Sibillini en feeën en necromanten van de Sibillini. Over het meer dat met de Sibille verbonden is, gaat de pagina over de legende van het Lago di Pilato.
Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla: de plekken uit het verhaal nu
De klim naar de Monte Sibilla is geschikt voor de zomer en de herfst. De beste periode loopt van mei, als er geen sneeuw ligt, tot oktober. Buiten deze maanden maakt de hoogte de route zwaarder.
De periode telt ook om het startpunt te bereiken. In de zomer kan het verkeer op de weg naar de Rifugio Sibilla beperkt zijn, en rijdt er een pendelbus vanuit Montemonaco. Controleer voor vertrek de regels die in het jaar van je bezoek gelden, bij de gemeente Montemonaco of de Casa del Parco.
In de rest van het jaar kun je je in de figuur van La Sale verdiepen met een uitgave van de tekst, zonder de berg op te gaan.
Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla: praktische tips
Kun je de grot bezoeken? Nee. De grot opent zich op een terras aan de voet van de Corona en is nu versperd door ingestorte rotsblokken. De wandelingen gaan tot de plek van de resten van de grot en lopen dan verder over de kam. De aardbeving van 2016 heeft de toegang tot sommige delen van de Sibillini moeilijker gemaakt. De Rifugio Sibilla, een berghut, bleef na de aardbeving lang gesloten, maar ernaast kun je de auto parkeren.
Waar je vertrekt en hoe je klimt. Vanuit Montemonaco neem je de asfaltweg naar Isola San Biagio; na 2 km sla je linksaf de grindweg in, die steil omhoogloopt naar de Rifugio Sibilla, op 1.540 m. Vandaar volgt het CAI-pad 155 de zuidwestelijke kam tot de Corona, een rotsband met kettingen. Iets verder liggen de resten van de grot, en als je doorloopt kom je op de top van de Monte Sibilla, op 2.173 m.
Afstand, hoogteverschil en duur. De rondwandeling is ongeveer 12 km lang, met ongeveer 710 m stijging, en duurt 4 tot 5 uur. Het Park geeft haar de graad EE, voor ervaren bergwandelaars, en door de lengte heb je een goede conditie nodig. De route is af te raden als je last hebt van hoogtevrees of voor het eerst de bergen in gaat.
Wat je meeneemt. Je hebt wandelschoenen, een windjack, water en eten nodig. Neem minstens 2 liter water mee, een hoed en zonnebrandcrème. Op de kam kan de wind af en toe hinderlijk zijn. Zoals altijd in de bergen kun je het best voor vertrek het weer controleren.
Wat je ziet. Vanaf de top heb je rondom uitzicht, ook op de Gola dell'Infernaccio. Je kunt ook de Adriatische Zee zien.
De tekst lezen. Er is een Italiaanse uitgave uit 2001, bezorgd door Patrizia Romagnoli, met de oorspronkelijke Franse tekst ernaast. Het voorwoord is van de historicus van de geografie Eugenio Turri.