Feeën en necromanten van de Sibillini: de legende
Feeën en necromanten van de Sibillini zijn de twee gezichten van dezelfde legende. Aan de ene kant is er het hof van dienstmeisjes van de Sibille, die in een grot op de Monte Sibilla woont. Aan de andere kant zijn er de magiërs die volgens de verhalen naar het Lago di Pilato klommen voor hun rituelen. In de middeleeuwen stonden de Sibillini in heel Europa bekend als het rijk van demonen, necromanten en feeën. Plaatsnamen herinneren nog aan die verhalen: Grotta del Diavolo (duivelsgrot), Passo del Diavolo (duivelspas), Fossa dell'Inferno (hellegat), Gola dell'Infernaccio, Lago di Pilato, Grotta delle Fate (feeëngrot) of Grotta della Sibilla.
Deze gids vat de belangrijkste verhalen samen en wijst de plekken aan die erbij horen. Hij legt ook uit wanneer je het best kunt gaan en wat je vooraf moet weten. Voor het algemene beeld is er de pagina over de legenden van de Monti Sibillini.
Feeën en necromanten van de Sibillini: wat je moet weten
De Sibille en haar feeën. De grot van de Sibille ligt op ongeveer 2.150 m, vlak onder de top van de Monte Sibilla. Volgens de legende woonde er een profetes, de Apennijnse Sibille. De dames van haar hof, die met haar in de grot wonen, zijn volgens de lokale traditie feeën. Volgens de lokale traditie zou de Sibille een goede fee zijn, en haar dienstmeisjes daalden af naar het dal om de mensen te leren spinnen en weven, of gingen naar de feesten om met de jongeren uit de streek te dansen.
Hoe de feeën eruitzien. De feeën hebben het gezicht en lichaam van jonge vrouwen, maar geitenpoten. Ze dansten graag in nachten met volle maan. Ze namen in het geheim de paarden van de bewoners om naar de pleinen van de dorpen in de buurt te rijden en met de jonge herders te dansen. Aan de feeën wordt ook de dans "saltarello" toegeschreven. Ze kwamen bijna alleen 's nachts uit de grot en moesten bij het eerste ochtendlicht terug zijn, om niet uit het rijk van de Sibille te worden verbannen. Ze kwamen bij het Lago di Pilato, in de dorpen Foce, Montemonaco en Montegallo, en op de hoogvlaktes van Castelluccio di Norcia en Pretare.
De Strada delle Fate. Op een nacht bleven de feeën te lang dansen en werden ze door de dageraad verrast. De legende verbindt die overhaaste vlucht met de Strada delle Fate (de weg van de feeën), een breuklijn die horizontaal over de flank van de Monte Vettore loopt, rond tweeduizend meter hoogte. Een variant vertelt een ander einde: het pad zou zijn ontstaan omdat de feeën, verrast door het eerste licht, in steen werden veranderd. Het verhaal heeft ook een geologische kant. Het gaat om een actieve breuk, die door de eeuwen heen verschillende aardbevingen heeft veroorzaakt. De aardbeving van 30 oktober 2016 heeft een breuk langs die lijn versterkt. De herinnering aan de feeën leeft nog in Pretare, waar een voorstelling wordt gehouden die "La leggenda delle fate" (de legende van de feeën) heet en de aanwezigheid van deze wezens oproept.
De necromanten en het Lago di Pilato. Het meer hoort bij de legende van Pontius Pilatus, wiens lichaam op een door dieren getrokken kar in het water zou zijn beland. Dat verhaal staat op de pagina over de legende van het Lago di Pilato. Door die naam van vervloekte plek werd het meer een doel van magiërs en necromanten, die de bevolking van Norcia al snel wantrouwde. Volgens de traditie kwamen ze er na een gevaarlijke tocht om het "libro del comando" (het boek van het bevel) te wijden. De necromant trok drie cirkels op de grond, ging in de derde staan en riep de demon aan met wie hij een pact wilde sluiten. De demon verleende zijn kwade diensten, en in ruil gaf de necromant zijn ziel.
De reactie van de autoriteiten en de bevolking. Vanaf de 13e eeuw zouden de kerkelijke autoriteiten de toegang hebben verboden en aan het begin van het dal als waarschuwing een galg hebben laten plaatsen. Rond het bekken werden droge stapelmuren opgetrokken. Er wordt ook verteld dat in de 15e eeuw een van deze "duivelse pelgrims" in stukken in het meer belandde, en anderen volgden hem. Antoine de La Sale spreekt van een sterke reactie van de bewoners tegen de necromanten en van een wantrouwige houding tegenover buitenlandse bezoekers. Onder de boeren dacht men tot de jaren zestig van de 20e eeuw dat wind en stormen werden veroorzaakt door voorbijtrekkende tovenaars en heksen.
Een tovenaar als rivaal van de Sibille. Volgens de legende woonde in Agolla, in de gemeente Sefro, de tegenspeler van de Sibille. Hij was een tovenaar die gespecialiseerd was in vervloekingen, de auteur van een verzameling toverspreuken met de naam "Il libro delle virtù" (het boek van de deugden), die nu in Camerino wordt bewaard.
De teksten die de legende hebben vastgelegd. Twee werken maakten de grot beroemd. In de Guerin Meschino van Andrea da Barberino (1410) bereikt de hoofdpersoon, op zoek naar zijn ouders, de grot. Hij blijft er bijna een jaar, weerstaat de liefdesverleidingen van de feeën, redt zijn ziel en komt weer naar buiten. De roman wordt voorgesteld op de pagina over Guerin Meschino en zijn legende. De Franse schrijver Antoine de La Sale bereikte de grot in mei 1420 en beschreef haar in het boek Le Paradis de la Reine Sybille. Zijn verhaal lees je in Antoine de La Sale en het paradijs van koningin Sibilla.
Feeën en necromanten van de Sibillini: de plekken van de legendes nu
De plekken uit deze verhalen kun je in verschillende seizoenen bezoeken, maar de hoogtes lopen sterk uiteen. Het Lago di Pilato ligt op 1.941 m, is alleen te voet bereikbaar, en voor wie wandelingen organiseert is de beste periode van juni tot september. Ook de grot van de Sibille, alleen te voet bereikbaar, ligt hoog: de top van de Monte Sibilla is 2.173 meter hoog.
Zoek je de sfeer van de verhalen, houd dan twee tradities in gedachten. Die van de feeën hoort bij de nachten met volle maan. Een andere vertelt dat je na zonsondergang langs de kammen kleine lichtjes ziet die heen en weer zwaaien alsof ze door wandelende mensen worden gedragen, en volgens sommigen zijn het de feeën die de hellingen op gaan. Het zijn volksverhalen, geen reden om 's nachts in het hooggebergte te gaan lopen.
De data van de voorstelling "La leggenda delle fate" in Pretare kun je het best voor vertrek nagaan, want ze kunnen elk jaar veranderen.
Feeën en necromanten van de Sibillini: praktische tips
De grot van de Sibille. Ze ligt op het grondgebied van Montemonaco, vlak bij de top van de Monte Sibilla, en is alleen te voet bereikbaar. Tussen 1953 en 1968 is de voorhal van de grot definitief ingestort: je kunt er nu niet in en ziet alleen de plek van de ingang. Informeer voor je klimt naar de huidige toestand van het pad en de grot. Sinds de aardbeving van 2016 is die informatie extra belangrijk.
Het Lago di Pilato. Het meer is het enige natuurlijke meer van Le Marche en ligt aan de voet van de Monte Vettore. Er leeft de chirocefalo del Marchesoni, een prehistorisch kreeftachtig diertje dat begin jaren vijftig werd ontdekt. In het meer mag je niet zwemmen. Nu is het ook verboden dichter bij de oevers te komen dan de grens van het hoogste waterpeil.
De Strada delle Fate. De breuklijn loopt over de flank van de Monte Vettore en hangt samen met de aardbevingen in het gebied. Controleer voor een wandeling in de buurt het weer en de toestand van de paden.
Musea en voorstellingen. In Montemonaco is het museum van de Grot van de Sibille aan de legende gewijd; het is nu gesloten voor restauratie. Voor de opening en de bezoekmogelijkheden kun je het best de actuele informatie van het museum en de gemeente raadplegen.
Verder lezen. Het boek van Marina Montesano, "...Sacro alle nursine grotte": storie di fate, cavalieri, negromanti nei Monti Sibillini, in 2003 uitgegeven door het Istituto superiore di studi medievali "Cecco d'Ascoli", is een bloemlezing van teksten over dit thema.